Kaba İnşaat Maliyeti Nasıl Takip Edilir? Bütçe Aşımını Ay Sonunu Beklemeden Yakalamak

Kaba inşaat, bir binanın taşıyıcı iskeletinin ortaya çıktığı aşamadır: hafriyat, temel, kolonlar, kirişler, döşemeler, perde duvarlar ve çoğu zaman duvar örgüsü. Toplam inşaat maliyetinin büyük bir bölümü bu aşamada harcanır. Bu yüzden kaba inşaatta bütçeyi kaçırmak, projenin geri kalanında telafisi en zor sorundur.

Çoğu şantiyede maliyet ay sonunda, faturalar ve hakedişler toplandığında görülür. O noktada aşım çoktan gerçekleşmiştir. Bu rehberde maliyeti iş yapılırken takip etmenin pratik bir yolunu anlatıyoruz.

Kaba inşaatın maliyet kalemleri

Kaba inşaat maliyetini takip etmek için önce onu doğru parçalara ayırmak gerekir. Pratikte dört ana grup yeterlidir:

• Malzeme: Hazır beton, inşaat demiri, kalıp malzemesi (plywood, kereste, kalıp sistemleri), duvar malzemesi (tuğla, gazbeton), su yalıtımı.
• İşçilik: Kalıp, demir ve beton ekiplerinin yevmiyeleri ya da taşeron hakedişleri.
• Makine ve ekipman: Vinç, beton pompası, ekskavatör, iskele kiraları ve yakıt.
• Şantiye genel giderleri: Şantiye şefi ve teknik personel, şantiye binası, elektrik, su, güvenlik, iş sağlığı ve güvenliği malzemeleri.

Bu dört grubu her şantiyede aynı adlarla tutmak, birden fazla projeyi karşılaştırmayı da mümkün kılar.

Planlanan maliyet: başlangıç bütçesi

Takibin temeli, işe başlamadan önce hazırlanan bütçedir. Bütçe projeden çıkarılan metrajlarla (kaç m³ beton, kaç ton demir, kaç m² kalıp) ve güncel birim fiyatlarla hazırlanır.

Bütçeyi tek bir toplam rakam olarak değil, kat kat ya da blok blok bölmek takibi çok kolaylaştırır. "Kaba inşaat bütçesi 18 milyon ₺" bilgisi tek başına ay ortasında bir şey söylemez. "3. kat döşemesine kadar 7,2 milyon ₺ harcamış olmamız gerekiyor" bilgisi ise söyler.

Gerçekleşen maliyet: her harcamayı kalemine bağlamak

Gerçekleşen maliyet, şantiyeye giren her malzemenin ve ödenen her işçiliğin toplamıdır. Burada en sık yapılan hata, harcamaların bir kaleme ve bir yere bağlanmadan kaydedilmesidir.

Her harcama kaydında en az şunlar bulunmalı:

• Hangi kalem (beton, demir, kalıp işçiliği…)
• Hangi blok ve kat
• Miktar ve birim (m³, ton, m², gün)
• Tutar ve belge (irsaliye, fatura, puantaj)

Bu bilgiler olmadan "demire çok para gitti" denebilir ama "B Blok 4. katta demir fiyatı arttığı için mi, fire mi fazla oldu" sorusu cevaplanamaz.

Planlanan ile gerçekleşeni karşılaştırmak

Maliyet takibinin asıl değeri karşılaştırmadadır. Her hafta ya da en azından her kat tamamlandığında şu iki soruyu sormak yeterlidir:

1. Bu noktaya kadar ne kadar harcamayı planlamıştık, ne kadar harcadık?
2. Fark varsa, fiyattan mı, miktardan mı?

Fiyat farkı, malzemenin planlanandan pahalıya alındığını gösterir. Örneğin demir fiyatı yükselmiştir. Miktar farkı ise planlanandan fazla malzeme kullanıldığını gösterir: fire, hatalı kalıp nedeniyle fazla beton, söküp yeniden yapılan bir iş gibi. İkisinin çözümü farklıdır. Fiyat farkı için satın alma ve sözleşme tarafına, miktar farkı için sahaya bakmak gerekir.

Bütçe aşımının erken sinyalleri

Aşım genelde birden ortaya çıkmaz, küçük işaretlerle gelir:

• Beton siparişi metrajın sürekli üzerinde: İrsaliyedeki m³ ile projedeki m³ arasındaki fark her dökümde büyüyorsa kalıp ölçülerine ya da dökümdeki kayıplara bakın.
• Kat süresi uzuyor: Bir katın kaba inşaatı planlanandan uzun sürüyorsa yevmiye ve makine kirası maliyeti de artıyordur. Puantajdaki adam-gün sayısı bunun en erken göstergesidir.
• Acil siparişler artıyor: Stok bitmeden sipariş verilmediği için yapılan acil alımlar genelde daha pahalıdır.
• Söküm ve tekrar işler: Kontrol mühendisinin onaylamadığı ve tekrar yapılan her iş, hem malzeme hem işçilik olarak iki kez ödenir.

Chantiye ile kaba inşaat maliyet takibi

Chantiye'de her şantiye için bir bütçe belirleyip harcamaları malzeme, işçilik ve ekipman kategorilerinde kaydedebilirsiniz. Malzeme girişleri irsaliyesiyle, işçilik puantajla birlikte tutulduğu için gerçekleşen maliyet kendiliğinden oluşur. Bütçenin belirlediğiniz eşiğine yaklaşıldığında uyarı alırsınız. Böylece aşımı ay sonundaki hakediş toplantısında değil, iş yapılırken fark edersiniz.

Özet

• Kaba inşaat maliyetini malzeme, işçilik, makine ve genel giderler olarak dört grupta tutun.
• Bütçeyi kat ya da blok bazında bölün, böylece ara noktalarda karşılaştırma yapabilirsiniz.
• Her harcamayı kalem, yer, miktar ve belgeyle kaydedin.
• Farkı her zaman fiyat ve miktar olarak ikiye ayırın.
• Beton fazlası, uzayan kat süresi ve acil siparişleri erken uyarı olarak izleyin.