Taşeron Hakedişinde Kesintiler: Teminat, Avans Mahsubu ve Malzeme Bedeli

Taşeronun hakedişi hesaplandığında ortaya çıkan rakam, ona ödenecek rakam değildir. Yapılan işin metrajı ile birim fiyatın çarpımı brüt hakediştir. Taşeronun eline geçen net ödeme ise bu tutardan sözleşmede yazan kesintiler düşüldükten sonra kalan tutardır.

Kesintiler, hakediş anlaşmazlıklarının sessiz kaynağıdır. Taşeron "bu ay 400 bin ₺ iş yaptım" der, eline 285 bin ₺ geçer ve farkın nereden geldiğini sorar. Bu rehberde en yaygın kesintileri ve bunları açık tutmanın yolunu anlatıyoruz.

Brütten nete: hesabın akışı

Bir taşeron hakedişinin genel akışı şöyledir:

1. Bu dönemin işi: Onaylanan metraj × birim fiyat
2. Kümülatif tutar: Önceki dönemlerin toplamı + bu dönem
3. Kesintiler: Teminat, avans mahsubu, malzeme bedeli, cezalar ve diğer sözleşmesel kesintiler
4. Önceki ödemeler: Daha önce ödenen tutarlar düşülür
5. Net ödenecek tutar

Kümülatif hesap kullanılmasının sebebi, her dönem sıfırdan değil, işin başından bu yana toplam üzerinden ilerlemektir. Bir dönemde yapılan hata sonraki dönemde düzeltilebilir ve toplam her zaman tutarlı kalır.

En yaygın kesintiler

Teminat kesintisi

Her hakedişten belli bir oranın, iş bitip kusursuz teslim edilene kadar tutulmasıdır. Amaç, işte sonradan çıkacak bir kusurun giderilmesini güvence altına almaktır. Oran sözleşmeyle belirlenir. Tutulan teminat, kabul ve garanti süresi sonunda taşerona geri ödenir. Bazı sözleşmelerde nakit kesinti yerine teminat mektubu kabul edilir.

Örnek: Bu dönemin brüt hakedişi 400.000 ₺, sözleşmedeki teminat oranı %5. Teminat kesintisi: 400.000 × 0,05 = 20.000 ₺

Avans mahsubu

Taşerona işe başlarken ödenen avans, sonraki hakedişlerden parça parça düşülür. Mahsubun nasıl yapılacağı sözleşmede yazmalıdır: her hakedişten eşit bir oranla mı, belli bir ilerlemeden sonra mı, ilk birkaç hakedişte mi?

Örnek: İşe başlarken 300.000 ₺ avans verildi. Sözleşmeye göre her hakedişin %20'si avanstan düşülecek ve avans bitene kadar devam edecek. Bu dönem mahsup: 400.000 × 0,20 = 80.000 ₺ (kalan avans: 220.000 ₺)

Malzeme bedeli

Müteahhit taşerona malzeme veriyorsa, örneğin kalıp taşeronuna plywood ya da sıva taşeronuna harç, bu malzemenin bedeli hakedişten düşülebilir. Hangi malzemenin müteahhitten, hangisinin taşerondan olduğu sözleşmede açıkça yazmalıdır. Aksi halde bu, en sık tartışılan kalemlerden biri olur.

Gecikme ve diğer cezalar

Sözleşmede iş takvimine uymama, iş güvenliği kurallarını ihlal etme gibi durumlar için ceza öngörülmüşse, bunlar hakedişten kesilir. Cezanın hangi durumda, nasıl hesaplanacağı ve önceden yazılı bildirim yapılıp yapılmayacağı baştan belli olmalıdır.

Vergi ve yasal kesintiler

Hakedişlerde vergi ve sosyal güvenlikle ilgili kesinti ve yükümlülükler de bulunur. Bunların türü ve oranı, tarafların durumuna ve güncel mevzuata göre değiştiği için muhasebe ve mali müşavirle birlikte belirlenmelidir.

Örnek: bir dönemin net hesabı

Kalem	Tutar (₺)
Bu dönemin brüt hakedişi	400.000
Teminat kesintisi (%5)	−20.000
Avans mahsubu (%20)	−80.000
Verilen malzeme bedeli	−15.000
Net ödenecek (vergiler hariç)	285.000

Taşeronun "400 bin iş yaptım ama eline 285 bin geçti" tepkisinin sebebi bu tablodur. Tablo açıkça gösterildiğinde tartışma da büyük ölçüde biter.

Tartışmayı önlemek için

• Her kesintiyi sözleşmeye yazın: Oranı, ne zaman başlayıp bittiği, geri ödeme koşulu.
• Her hakedişte tabloyu paylaşın: Brütten nete her satırı taşeronla birlikte görün.
• Kümülatif takip edin: Kalan avans, biriken teminat ve toplam ödemeyi her dönem güncel tutun.
• Belge bağlayın: Malzeme kesintisini irsaliyeye, cezayı yazılı bildirime dayandırın.

Chantiye ile hakediş kesintileri

Chantiye'de taşeron hakedişini metrajla girdiğinizde tutar, kümülatif toplam ve önceki dönemler kendiliğinden hesaplanır. Hakediş onay bekliyor, onaylandı ve ödendi aşamalarından geçerken her adım kim tarafından, ne zaman yapıldığıyla kayıt altında kalır. Böylece taşeronla aranızdaki hesap, dönem dönem izlenebilir bir geçmişe sahip olur.

Özet

• Brüt hakediş ile net ödeme arasındaki fark kesintilerden gelir.
• En yaygın kesintiler teminat, avans mahsubu, verilen malzeme bedeli ve cezalardır.
• Vergi ve yasal kesintileri mali müşavirle birlikte belirleyin.
• Her kesintiyi sözleşmeye yazın ve her hakedişte brütten nete tabloyu taşeronla paylaşın.

Bu rehber genel bilgi amaçlıdır. Oranlar ve uygulamalar sözleşmeye ve güncel mevzuata göre değişir; kendi işiniz için hukuk ve mali danışmanınıza başvurun.